Obsidian Như Một Công Cụ Học Tập

Ba cách để học mọi thứ bạn muốn từ Youtube với Obsidian

Chào bạn,

Tháng chín của bạn thế nào?

Từ hồi đầu tháng này, mình khởi động một vài dự án học tập mới để phục vụ cho công việc.

Trong quá trình tự học, Youtube đã trở thành một nguồn tài nguyên vô giá đối với mình. Trong bài viết hôm nay, mình sẽ chia sẻ với bạn một số cách mình sử dụng Obsidian để tối ưu hóa việc học với nền tảng video trực tuyến lớn nhất thế giới này.

Sau khi đọc xong, bạn có thể có thêm ít nhất vài ý tưởng giúp bạn khai thác tối đa nội dung học tập từ YouTube sao cho bạn không chỉ ghi nhớ mà còn hiểu sâu và có thể áp dụng kiến thức đó vào thực tiễn.

Enjoy!

Sức Mạnh Của Youtube Như Một Nền Tảng Học Tập

YouTube đã trở thành một trường đại học ảo khổng lồ, cung cấp miễn phí kiến thức về gần như mọi chủ đề mà bạn có thể tưởng tượng.

Nhưng Youtube vốn không được thiết kể để học. Thuật toán của YouTube được thiết kế nhằm mục đích giữ chân người dùng với vô vàn gợi ý nội dung mới. Bạn có bao giờ thấy mình rơi vào tình trạng quá tải thông tin và cảm thấy bị ngộp trên Youtube, vời hằng hà sa số các video hấp dẫn, hiển thị ngẫu nhiên và không theo một trật tự nào?

Mặt khác, khi ở trên YouTube, bạn dễ rơi vào ảo giác rằng mình đã nắm bắt được nội dung (illusion of understanding) chỉ vì bạn đã xem nhiều video (familiarity effect). Tuy nhiên, xem không đồng nghĩa với hiểu. Việc học chỉ thực sự xảy ra khi bạn hiểu (đối với khái niệm) và bạn thực hành (đối với kỹ năng) những gì bạn đã xem.

Để học từ Youtube, bạn cần bắt đầu xem nơi đây như một môi trường học tập chứ không chỉ là một nơi dạo chơi để lấp đầy thời gian, để giải trí, hay thoả mãn óc tò mò nữa. Có hai việc cần làm để biến Youtube thành nơi để học gồm:

1. Đưa nội dung cần học từ Youtube về một môi trường thuận lợi cho việc học

2. Áp dụng các chiến lược học tập chủ động như khi bạn đi học ở trường lớp. Một trong các chiến lược học tập đó là ghi chép.

Nhưng vấn đề là ghi chép khi xem Youtube không giống như ghi chép khi đọc sách báo. Khi xem sách báo, bạn có thể đánh dấu trang bằng cách bookmark, gấp trang, gạch chân hoặc tô màu highlight và ghi chú bên cạnh. Với sách báo điện tử, chức năng tìm kiếm (search với ctrl/cmd F) giúp bạn tìm lại những từ khoá quan trọng. Nhưng với video hay podcast, bạn không thể đánh dấu trang, cũng không thể gõ CTRL F để tìm từ khoá mình cần.

Vì tôi dùng Obsidian để ghi chép mọi thứ, nên tôi cũng liên tục thử nghiệm những cách khác nhau để ghi chép khi học từ Youtube trong Obsidian để dễ dàng kết nối các kiến thức này với những gì tôi đã biết. Dưới đây là ba cách mà tôi sử dụng thường xuyên để ghi chép và học sâu nội dung miễn phí từ Youtube với Obsidian.

Cách 1: Học với Read-it-later app

Các ứng dụng thư viện trực tuyến (còn gọi là read-it-later app) như Readwise Reader (có phí) hay Omnivore (miễn phí) có tính năng lưu sách báo trực tuyến và video từ Youtube về để xem vào lúc bạn có thời gian rỗi rãi.

Điểm nổi bật của hai ứng dụng kể trên là nó không chỉ giúp bạn lưu Youtube video mà còn lưu cả phần transcript do Youtube tự tạo. Nhờ tính năng này, bạn có thể vừa nghe video vừa highlight và ghi chú nội dung.

Dĩ nhiên, không phải video nào cũng cần phải học kỹ như vậy. Tôi thường dùng cách ghi chú cẩn thận này với những video có kiến thức dày về chủ đề tôi muốn học.

Khi nghe các podcast hoặc interview những chuyên gia đầu ngành, chẳng hạn như video phỏng vấn Jeff Dean (hình trên), tôi sẽ ghi chú theo cách này. Hoặc khi tôi muốn học cách diễn đạt ý tưởng của mình bằng tiếng Anh một cách hiệu quả, tôi sẽ lưu các bài diễn văn và Ted Talk có cách sử dụng ngôn từ và cấu trúc câu đặc sắc.

Tất cả các highlight và ghi chú ở trên read-it-later app đều có thể được lưu tự động vào Obsidian để tôi tiếp tục nghiên cứu và liên kết nó với các ghi chép khác về cùng chủ đề hoặc các chủ đề liên quan. Điều này quan trọng vì nó giúp tôi sử dụng ngay kiến thức vừa học trong video cho các dự án hiện tại hoặc các cam kết dài hạn khác.

Cách 2: Học với Obsidian Canvas plugin

Đối với một số video, việc ghi chép tỉ mỉ với transcript và timestamp là không cần thiết hoặc bất khả thi.

Chẳng hạn, các video bao gồm phần thuyết trình, phỏng vấn, hoặc hỏi đáp giữa nhiều người tham gia và dài từ 30 phút trở lên. Những video kiểu này cần cách ghi chép khác phóng khoáng hơn nhưng vẫn có thể tìm lại chi tiết khi cần. Cách mà tôi thường dùng là sử dụng Canvas plugin có sẵn trên Obsidian.

Khi xem một video có nội dung tôi muốn học, tôi tạo một Canvas mới và bắt đầu ghi chú vào các thẻ (card) mới. Sau đó, tôi liên kết các thẻ thông tin này với các ghi chép (note) liên quan có sẵn trên Obsidian.

Ngoài ra, tôi cũng có thể copy và dán link Youtube video vào một canvas có sẵn của một dự án hoặc một lĩnh vực mà tôi quan tâm lâu dài, để bổ sung thêm các ý tưởng mới từ video đó vào trong dự án của tôi.

Chẳng hạn, tôi có một canvas riêng cho Đông Labs Substack. Mỗi khi tôi đọc được hay nghe được một ý tưởng mới về cách viết hoặc cách vận hành một newsletter, tôi sẽ mở một thẻ mới và bắt đầu ghi chép. Cách ghi chép bằng canvas này cho phép tôi linh hoạt chuyển đổi giữa góc nhìn tổng quan và góc nhìn tỉ mỉ về dự án trên cùng một bảng trắng rộng rãi, kích thích óc sáng tạo và cảm hứng học tập.

Cách 3: Học với Obsidian Media Notes plugin

Một cách hữu ích với nhiều loại video đó là sử dụng Obsidian Media Notes plugin. Đây là một plugin cộng đồng gồm có hai phần.

Phần thứ nhất là một web extension dùng như một phím tắt để bạn lưu các video trên Youtube tự động vào Obsidian trực tiếp từ trình duyệt web. Phần thứ hai là plugin chính có giúp bạn nhúng video từ Youtube và cho phép bạn ghi chép trong Obsidian.

Điểm đặc biệt của plugin Media Notes là bạn có thể ghi chú kèm theo dấu thời gian thời gian (timestamp) bằng cách nhấn một nút lệnh đơn giản command (hoặc control) T. Dấu thời gian này cho phép bạn quay trở lại đúng vào thời điểm mà nội dung mà bạn ghi chú được nhắc đến trong video, giúp cho việc xem lại và ôn tập trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

Thông thường sau khi ghi chép lần đầu, bạn sẽ cần xem lại ghi chép và diễn giải các thông tin đó theo cách có ý nghĩa với bạn. Tôi gọi đây là thiết kế ghi chép.

Thiết kế ghi chép có thể bao gồm các hoạt động như:

• Summary: Tóm tắt nội dung video với ít hơn 100 từ

• Key concepts: Các khái niệm quan trọng trong video

• Next actions: Các hành động tiếp theo của tôi sau khi xem video

• Connections: Liên kết với các ghi chép khác đã có trong Obsidian

Kết Luận

Gen AI có thể làm rất nhiều chuyện hay ho khiến bạn trầm trồ. Nhưng có một việc nó chưa làm được, đó là tự học. Theo báo cáo của Diễn Đàn Kinh Tế Thế Giới về Tương Lai của Việc Làm giai đoạn 2023 đến 2027, học tập suốt đời và óc tò mò là hai kỹ năng quan trọng trong thời đại của Gen AI.

Bài hướng dẫn này hy vọng đã giúp bạn có thêm những ý tưởng và cách làm mới để tối ưu hóa việc học từ YouTube và phát triển khả năng tự học hiệu quả nói chung với các nguồn tài nguyên miễn phí và chất lượng trên Internet.

Chúc bạn thành công!

Cảm ơn vì bạn đã ở đây. Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, đừng ngại chia sẻ nó tới bạn bè hoặc người quen nha!

Bạn có thể đọc thêm về ghi chép và học tập suốt đời trong hai bài viết dưới đây: